ก่อนที่จะเป็น “ความสงบสุขอันดีงาม” เคยเกือบจะเป็น “เกียรติยศอันยิ่งใหญ่” มาก่อน

เดือนหน้าแล้ว ที่จักรพรรดิอากิฮิโตะแห่งญี่ปุ่นจะสละราชบัลลังก์ให้กับมกุฎราชกุมารนารุฮิโตะ ผู้เป็นบุตรชาย ตามธรรมเนียมของญี่ปุ่น เมื่อมีจักรพรรดิองค์ใหม่ก็จะมีชื่อรัชศกใหม่ ซึ่งนั่นคือชื่อ “เรวะ” ดังที่ได้มีประกาศไปเมื่อวันที่ 1 เมษายนที่ผ่านมา

รัฐบาลญี่ปุ่นประกาศชื่อรัชศกใหม่ในเช้าวันที่ 1 เมษายน ซึ่งชื่อดังกล่าวมีที่มาจากบทกวีที่เก่าแก่ที่สุดของญี่ปุ่นอย่าง “มังโยชู” โดยคำว่า “เรวะ” นั้นเขียนในภาษาญี่ปุ่นได้ว่า 令和 อันมาจากการผสมกันระหว่างตัวอักษรคันจิ 2 ตัว คือ “ความสงบ/เป็นระเบียบ/คำสั่ง” และ “สันติสุข/ความสามัคคี”

อย่างไรก็ดี “เรวะ” นั้นไม่ได้เป็นชื่อเดียวที่ถูกเสนอขึ้นมาให้เป็นชื่อรัชศกใหม่ ราว 2 เดือนก่อน เหล่านักวิชาการและคณะรัฐมนตรีของนายกรัฐมนตรีต่างร่วมมือระดมความคิดกันเพื่อหาชื่อที่ดีที่เหมาะควร จนกระทั่งถึงเมื่อสัปดาห์ก่อนที่มีการปรากฎตัวของ 6 ชื่อ (รวม “เรวะ” ด้วย) ที่เป็นแคนดิเดตของชื่อรัชศกใหม่ แต่ในตอนนี้มี 4 ชื่อสอบตกที่หลุดออกมาให้ทราบกันแล้ว มาดูกันว่าชื่อที่เกือบจะได้เป็นรัชศกใหม่ของญี่ปุ่นมีอะไรบ้าง

1. เอโค

ตัวอักษร “เอ/ฮานะบุสะ” (英) นั้นหมายถึง “ความงดงาม”, “มีเกียรติยศ” และอื่น ๆ รวมถึง “ดอกไม้” ก็ว่า ส่วนตัวอักษร “โค/กุ” (弘) นั้น หมายถึง “ไพศาล”, “กว้างไกล” หรือ “ขจรขจาย” ซึ่งเมื่อมารวมกันแล้ว ความหมายของชื่อนี้อาจแปลได้ว่า “เกียรติยศอันยิ่งใหญ่”

อนึ่ง ตัว 英 นั้นยังหมายถึง “ประเทศอังกฤษ” ได้อีกด้วย

2. บังวะ / บันนะ

ในภาษาญี่ปุ่น ตัวอักษรคันจิส่วนใหญ่สามารถอ่านออกเสียงได้หลายแบบ และชื่อ “เอโค” นั้นก็เป็นเพียงชื่อเดียวในกลุ่มชื่อที่สอบตก ที่สามารถอ่านออกเสียงได้เพียงแบบเดียวเท่านั้น แต่กับชื่อที่ 2 ของเรานี้สามารถอ่านออกเสียงได้ 2 แบบ คือ “บังวะ” และ “บันนะ” ซึ่งมาจากการใช้ตัวอักษรคันจิคำว่า “บัน (มัง)/-โยโรซุ” (万) ที่แปลว่า “หมื่น”, “ยิ่งใหญ่”, “สำเร็จเสร็จสิ้น” รวมกันตัว “วะ” (和) ที่แปลว่า “ความสงบสุข” เช่นเดียวกับที่ปรากฎในชื่อของ “เรวะ” ทำให้คำว่า “บังวะ/บันนะ” แปลว่า “ความสงบสุขอันยิ่งใหญ่” หรือ “ความสามัคคีอันสมบูรณ์แบบ” (perfect harmony)

3. บันโฮะ / บันโบะ

ตัวอักษร “บัน” (万) ที่กล่าวไปเมื่อครู่ มาเจอกับตัวอักษร “โฮะ (โฮ)/ทาโมะสึ” (保) ที่แปลว่า “สงวน”, “อนุรักษ์”, “ความปลอดภัย” ซึ่งเมื่อรวมกันจะเกิดเป็นความหมายว่า “ความปลอดภัยอันยิ่งใหญ่” หรือ “ความปลอดภัยอันสมบูรณ์แบบ”

4. โคชิ / โคจิ

สุดท้ายกับชื่อที่มาจากการรวมตัวอักษรคันจิ คำว่า “โค / ฮิโระ” (広) ที่แปลว่า “กว้างขวาง” (ซึ่งตัวอักษรคันจิตัวนี้ เป็นฉบับย่อรูปของตัวอักษร 弘 ที่ปรากฎในชื่ออันดับแรกของข่าวนี้) และตัวอักษร “ชิ / อิตะ” (至) ที่แปลว่า “หลักชัย”, “สูงส่ง”, “อย่างสุดขีด” ทำให้ชื่อนี้มีความหมายแตกต่างกับคำอื่นมากที่สุดในบรรดาชื่อที่เข้าชิงรอบสุดท้าย แต่ภาพรวมนั้นถูกใช้เพื่อสื่อถึงอะไรบางอย่างที่คล้ายกับ “การมาถึงอันยิ่งใหญ่” อย่างงดงาม ซึ่งอาจหมายถึงการสรรเสริญยุคถัดไปของประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น ก็เป็นได้

ไม่มีเหตุผลใดถูกเปิดเผยว่าเหตุใดชื่อเหล่านี้ถึงได้ถูกคัดออก แต่หนึ่งข้อได้เปรียบของชื่อ “เรวะ” นั้นก็ได้ปรากฏให้เห็นชัดเจน นั่นคือในเมื่อระบบของภาษาญี่ปุ่นนั้นเอื้อให้มีคำพ้องเสียงอยู่มากมาย ที่มักจะก่อให้เกิดปัญหาอยู่เสมอเวลาพิมพ์ตัวอักษรคันจิในคอมพิวเตอร์ หรือในโทรศัพท์มือถือ ที่เราต้องเขียนคำอ่านเสียงของมันก่อน แล้วค่อยเลือกตัวอักษรคันจิที่โปรแกรมคัดมาให้ เพื่อพิมพ์ตัวอักษรคันจิให้ถูกต้อง ทว่าเมื่อพิมพ์คำว่า เอโค, บังวะ, บันนะ, บันโฮะ, บันโบะ, โคชิ หรือแม้แต่ โคจิ ปรากฎว่าไม่มีโปรแกรมเดาคันจิตัวไหนสามารถระบุชื่อเหล่านี้ได้อย่างทันที ทำให้เกิดความลำบากในการที่จะต้องมานั่งไถหาตัวอักษรคันจิที่ถูกต้อง เพื่อพิมพ์ชื่อรัชศกที่จำเป็นต้องเขียนอยู่ตลอดอยู่แล้ว กลับกันกับชื่อ “เรวะ” ที่เมื่อพิมพ์แล้วสามารถค้นหาตัวอักษรคันจิได้ง่ายกว่าชื่ออื่น ๆ และเมื่อยุคเฮเซสิ้นสุดลงแล้วหลังจากผ่านมากว่า 30 ปี ชื่อรัชศกใหม่นี้ก็ควรจะเป็นตัวอักษรที่สามารถพิมพ์ได้ง่าย เพื่อเซฟเวลาให้กับชาวญี่ปุ่นที่เร่งรีบ สอดคล้องกับชีวิตในยุคปัจจุบัน

อนึ่ง แม้จะไม่เกี่ยวกับตัวข่าวหลักโดยตรง แต่ล่าสุดได้มีการประกาศคำแปลเป็นภาษาอังกฤษของชื่อ “เรวะ” อย่างเป็นทางการจากรัฐบาลญี่ปุ่น ซึ่งคือคำว่า “beautiful harmony” หรือที่แปลเป็นภาษาไทย (อย่างไม่เป็นทางการ) ได้ว่า “ความสามัคคีอันงดงาม” โดยจุดประสงค์ในการใช้คำแปลนี้ คือต้องการให้ต่างชาติเข้าใจจุดยืนของญี่ปุ่นได้มากขึ้น

แต่แล้วก็เกิดเรื่องไม่คาดคิด ที่อาจทำให้ชาวญี่ปุ่นต้องขำไม่ออก….

นั่นคือคำว่า “beautiful harmony” นั้น เมื่อนำไปค้นหาในกูเกิล ก็จะพบว่าเคยเป็นชื่อเพลงมาก่อน ทว่ามันกลับเป็นเพลงของเกมโป๊จากทางค่าย YuzuSoft ที่ชื่อ Bra Ban! -The bonds of melody- ที่วางจำหน่ายเมื่อปี 2006

และในการเขียนจำนวนปีในรูปแบบย่อของญี่ปุ่นนั้น จะใช้ตัวอักษรภาษาอังกฤษมาประกอบด้วย จากนั้นจึงตามด้วยตัวเลข อย่างเช่นเราจะเขียนถึงปี ค.ศ.1868 ที่ตรงกับ ปีเมจิ (Meiji) 1 ก็จะเขียนว่า M1 หรือเขียนถึงปี ค.ศ. 1989 ที่ตรงกับปีโชวะ (Showa) ที่ 64 ก็จะเขียนเป็น S64 ไป สำหรับกรณีอื่นก็เช่น ปีไทโช ใช้ตัวอักษร T และปีเฮเซ ใช้เป็นตัว H เป็นต้น

แต่เมื่อเป็นชื่อปีเรวะ (Reiwa) นั้น ก็จะใช้เป็นตัวอักษร R ซึ่งจะเริ่มต้นปีเรวะที่ 1 (R1) ในปี 2019 นี้ และจะนับตัวเลขต่อไปเรื่อย ๆ ในแต่ละปี จนกระทั่งถึงปี 2036 ที่จะเป็นปีที่ 18 ของรัชศกเรวะ และเมื่อถึงวันนั้น การเขียนคำว่า R18 (ที่แปลว่า เรท 18+) ก็คงเรียกเสียงขบขันคิกคักสำหรับคนที่เก็ตได้ไม่น้อยเลยทีเดียว

Source: NHK News Web via SoraNews24 (era name candidate part)
Twitter @Kitaoji_Sakura via Hachima Kiko (eroge theme song part)