เมื่อสิ่งที่แรงงานในอุตสาหกรรมอนิเมยังต้องเจอ ตกต่ำจนแทบเรียกได้ว่า black company กำลังกัดกินวงการอย่างช้า ๆ

เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา ทาง Sakuga Blog เว็บบล็อกข้อมูลข่าวสารวงการผู้ผลิตอนิเมชัน ได้เผยแพร่ผลสำรวจจากแบบสอบถามที่ตอบโดยเหล่าผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการผลิตอนิเมชันกว่า 25 ชีวิต เกี่ยวกับชีวิตการทำงานของพวกเขา ซึ่งชี้ให้เห็นถึงประเด็นต่าง ๆ ดังนี้

การทำงานล่วงเวลา

จากผลสำรวจ 96% ของผู้ตอบแบบสอบถามนั้นทำงานล่วงเวลา 72% ตอบว่า “ทำเป็นประจำ” และมีเพียง 20% เท่านั้นที่ตอบว่าพวกเขาไม่ทำในวันธรรมดา หรือวันหยุดราชการ นอกจากนั้น 76% บอกว่าพวกเขามีเงินค่าโอทีที่ยังถูกค้างจ่าย 44% บอกว่าพวกเขาทำ “โอฟรี” กันนาน ๆ ที แต่กับ 32% บอกว่าพวกเขานั้นเจอประจำเป็นปกติ ทั้งยังบอกว่าพวกเขานั้นต้องเตรียมพร้อมตลอดเผื่อถูกเรียกตัว อย่างเช่นหนึ่งในผู้ตอบแบบสอบถามที่บอกว่า “คุณจะไปเที่ยวไหนวันหยุดไม่ได้เลย หากมีอะไรเกิดขึ้น และคุณต้องช่วยเขาทำตอนอื่น ๆ ในซีรีส์ (ซึ่งไม่ใช่งานของตัวเอง) ไปด้วย”

การกดขี่ด้วยอำนาจ

ยิ่งไปกว่านั้น 76% บอกว่าพวกเขาเคยประสบกับการกดขี่ด้วยอำนาจ (เช่นการไซโคฯ ป่วนประสาท พูดจากดดัน ฯลฯ) จากผู้บังคับบัญชา หรือผู้ที่มีตำแหน่งสูงกว่าในที่ทำงาน 56% บอกว่าเคยเกิดขึ้นบ้างนาน ๆ ที ส่วน 20% นั้นบอกว่าเจอประจำจนเป็นปกติ

หนึ่งในข้อความจากผู้ตอบแบบสอบถามบอกเราว่า “ฉันลาออกจากงานที่สตูโอไม่ใช่แค่เพราะโอฟรี แต่เพราะค่าจ้างแรงงาน 100,000 เยนที่ฉันต้องได้กลับไม่ได้ ทั้งยังมีกรณีของการยัดเยียดงานกองเบ้อเริ่มให้กับเด็กใหม่จนพวกเขาหมดไฟกันไปเองหลายครั้ง ซึ่งมักตามมาด้วยการไล่ออกทันทีโดยไม่บอกกล่าวใด ๆ… กับสตูดิโอแรกที่ฉันเคยทำงาน มีข่าวว่าเคยมีคนฆ่าตัวตายก่อนที่ฉันจะสมัครเข้าไป แถมยังใช้บัตรลงเวลาทำงานที่ระบุไว้ 500 ชั่วโมง ฉันเคยถูกบอกให้เลือกระหว่างจะถูกชก หรือจะถูกถีบ และมีคนที่ได้รับบาดเจ็บจากการทำแบบนั้นจริง ๆ ก็ได้แต่หวังว่าอะไร ๆ มันจะดีขึ้นสักวัน”

การให้ความเห็นในเชิงบวก

ทางผู้จัดทำแบบสำรวจยังบอกว่าพวกเขานั้นได้รับข้อความจากแบบสอบถามในแง่ดี อย่างน้อยก็จากคนหนึ่ง ที่โชคดีกว่าทีมงานฝ่ายผลิตอนิเมชันคนอื่น ๆ จากที่สตูดิโออื่น ๆ ว่า “…เอาจริง ๆ มันมีประเด็นเรื่องการทำงานล่วงเวลาขึ้นมาอยู่หลายครั้ง แต่เวลาที่ฉันใช้ในการทำงานมันก็ไม่ได้เยอะขนาดนั้น ฉะนั้นในขณะที่การพูดไม่ได้ทำให้อะไรดีขึ้นไปกว่าการระบายความรู้สึกสำหรับคนส่วนใหญ่ สิ่งที่ฉันเจอมามันก็ไม่เหมือนกับคนอื่นเวลาพูดถึงเรื่องการทำงานล่วงเวลา แน่นอนว่าฉันไม่คิดว่าคนที่เขามองเห็นคุณค่าของการใช้เวลานอกเวลาทำงาน จะสมควรถูกบังคับให้มาทำงาน แต่มันขึ้นอยู่กับว่าคุณเลือกที่จะใช้ชีวิตอย่างไรต่างหาก”

ผู้ช่วยฝ่ายผลิตอนิเมชันอีกรายหนึ่งกล่าวว่า สตูดิโอที่เขาทำงาอยู่นั้นเริ่มเพิ่มวันหยุดให้กับพนักงาน เพื่อลดการทำงานล่วงเวลา “อย่างไรก็ดี ระบบการผลิตอนิเมชันเองก็ไม่มีการเปลี่ยนแปลงอะไร” และ “ฉะนั้น เมื่อเราทำงานซีรีส์โดยไม่มีการกำหนดตารางเวลาที่ดี วันหยุดที่เขาให้มาก็จะหายไป เพราะมันจะจบที่การที่เราต้องมาทำงานล่วงเวลาทุกวัน ฉันอยู่ในสถานการณ์ที่ทุกสตูดิโอพร้อมใจกันปรับนโยบาย แต่ระบบการผลิตที่เกิดขึ้นจริงนั้นยังเป็นสิ่งที่ต้องปรับตัวตามไปให้ทันด้วย”

สภาพของการจ้างงาน

ผลสำรวจยังชี้ให้เห็นว่าสถานะการจ้างงานของผู้ร่วมตอบแบบสอบถามนั้น 92% เป็นพนักงานประจำ หรือสัญญาจ้าง (ถูกจ้างแบบมีกรอบระยะเวลา) ซึ่งคนเหล่านี้ได้รับค่าจ้างเต็ม หรือค่าเดินทางบางส่วน รวมทั้งมีโบนัสและการขึ้นเงินเดือน ซึ่งตรงกันข้ามกับเหล่าอนิเมเตอร์ ซึ่งเป็นกระดูกสันหลังของการทำงาน แต่ไม่อยู่ในสถานะพนักงาน

ทางผู้จัดทำผลสำรวจเน้นย้ำว่าสถานที่ทำงานและประสบการณ์ของผู้ช่วยฝ่ายผลิตนั้นมีความหลากหลาย ฉะนั้นตัวอย่างบางส่วนในแบบสอบถามนี้ ไม่อาจนำไปใช้อ้างอิงแทนตัววงการทั้งหมดได้

แถมท้าย

เมื่อวันที่ 5 เมษายนที่ผ่านมา ผู้ช่วยจากสตูดิโอ Madhouse ได้เข้าร่วมสหภาพแรงงาน เพื่อเริ่มต้นกระบวนการเจรจาต่อรอง จากข่าวที่เราเคยนำเสนอไปว่ามี ผู้ช่วยรายหนึ่งจากสตูดิโอดังกล่าวไม่ได้รับค่าตอบแทนที่สมเหตุสมผลกับการทำงานล่วงเวลา รวมถึงการขอโทษในกรณีที่เคยมีการใช้อำนาจกดขี่อย่างที่เขาเคยถูกกระทำ

นอกจากนี้ ตามรายงานของสำนักงานตรวจสอบมาตรฐานแรงงานชินจูกุในปี 2010 เคยมีผู้ช่วยฝ่ายผลิตของสตูดิโอ A-1 Pictures ฆ่าตัวตายจากความเครียดในการทำงานเกินขนาด

Source: Sakuga Blog via ANN