ในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมานี้ ปฏิเสธไม่ได้เลยว่านำเพลงจากการ์ตูนหรือเกมดังมาทำในรูปแบบคอนเสิร์ตออร์เคสตราในไทยเริ่มเป็นที่นิยมมากยิ่งขึ้น ไม่ว่าจะเป็นจากคนไทยที่หลงใหลในบทเพลงอนิซองเองหรือจากเจ้าของสิทธิ์จากประเทศญี่ปุ่นเอง และหนึ่งในผู้ที่จุดกระแสนี้ให้เกิดขึ้นนั้นก็คือ อ.ธนพล เศตะพราหมณ์ ประธานหลักสูตรดุริยางคศาสตร์บัณฑิต วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล ที่ได้มีการนำบทเพลงจากอนิเมะชื่อดังในตำนานและเกมดังในอดีต มาเรียบเรียงใหม่ในรูปแบบออร์เคสตราในประเทศไทย และเนื่องในโอกาสที่อาจารย์กำลังจะมีคอนเสิร์ตออร์เคสตราเพลงการ์ตูนครั้งใหม่ขึ้น ทางทีมงาน Akibatan เราก็ไม่รอช้า ขอเชิญอาจารย์มาพูดคุยถึงประสบการณ์และเบื้องหลังของคอนเสิร์ตแนวนี้กันซะหน่อยว่ามีอะไรน่าสนใจกันบ้าง

ในมุมมองของอาจารย์คิดว่าในไทยมีคนที่ชื่นชอบเพลงอนิเมะเยอะขนาดไหนครับ

ถ้าเอาในมุมของตัวเองที่เคยจัดคอนเสิร์ตที่เกี่ยวกับเพลงอนิเมะหรือเกมมานี่ ก็ได้เรียนรู้ว่ามีกลุ่มที่ฟังกว้างขวางมากเลย ทุกครั้งหลังออกแสดง ก็จะมีหลายท่านเสนอเพลงมามากมายว่าอยากฟังการแสดงสด

ปกติอาจารย์ดูอนิเมะมั้ยครับ

ดูครับ และก็ติดตามเพลงจากอนิเมะด้วย

แสดงว่าพวกเพลงจากอนิเมะที่อาจารย์เลือกมาเล่นในคอนเสิร์ตนี่คือ มาจากเรื่องที่อาจารย์ดูทั้งหมดเลยเหรอครับ

ใช่ครับ แต่ก็มีบางเพลงที่เดิมไม่รู้จัก แต่พอมีคนมาบอกมาเสนออยากให้เราเล่นเพลงจากเรื่องนั้น ผมก็จะหาเวลาไปดู เพราะมองว่าการที่เราจะนำเพลงจากเรื่องไหนมาเล่นเราต้องเข้าใจมู้ดแอนด์โทนของอนิเมะเรื่องนั้นๆ ก่อน ถ้าเรารู้สึกอินกับมันแล้ว เราก็จะสามารถถ่ายทอดอารมณ์ของมันออกมาได้

ระหว่างเพลงที่มีคนร้องกับเพลงที่เป็นทำนองอย่างเดียว อาจารย์ชอบเพลงแบบไหนมากกว่ากันครับ

จริงๆ ก็ชอบทั้งสองแบบนะครับ แต่จะให้ความสนใจเป็นพิเศษกับสกอร์ (ดนตรีประกอบ) โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่บรรเลงด้วยวงดนตรีคลาสสิก

การที่ตัวอาจารย์เองได้มีโอกาสสัมผัสกับสกอร์ของเพลงเพราะๆ มากมายแบบนี้ เลยมีความรู้สึกอยากจะถ่ายทอดให้คนทั่วไปได้สัมผัสถึงความยอดเยี่ยมของเพลงนั้นๆ ด้วยเหมือนกันสินะครับ

ใช่ครับ เพราะงั้นพอได้มีโอกาสทำคอนเสิร์ตออเคสตร้าแล้วก็เลยเน้นไปที่สกอร์เป็นหลัก เพื่อให้คนที่ไม่เคยรู้จักหรือฟังแบบผ่านๆ ได้สัมผัสกับมันมากขึ้น อย่างในคอนเสิร์ตครั้งที่แล้วเองก็มีฟีดแบคกลับมา ทำนองว่าพึ่งรู้ว่าในการ์ตูนเรื่องนี้มีเพลงประกอบที่เพราะๆ แบบนี้ด้วยเหรอเยอะเหมือนกัน

อาจารย์มีหลักการในการเลือกเพลงที่จะนำมาใช้เล่นในคอนเสิร์ตอย่างไรบ้างครับ

ปกติถ้าเป็นคอนเสิร์ตเพลงคลาสสิกมันก็จะมีวิธีคิดของมัน ดู flow ของรายการ ดูบริบททางสังคม ประวัติศาสตร์ของชิ้นงาน ฯลฯ แต่พอเป็นงานแบบนี้ที่อยากนำเสนอเพลงให้กับคนวงกว้างมากๆ ถ้าในเชิงธุรกิจเขาอาจจะต้องมีการวิจัยว่าคนส่วนใหญ่ชอบอะไรอยากฟังอะไร แต่ผมไม่มีครับ ก็ใช้ sense กับ inner ล้วนๆ (หัวเราะ) มีเพลงที่อยากเล่นเต็มไปหมด บางเพลงก็รู้สึกว่ามันเพราะมาก โดนมากคนดูต้องชอบแน่ ขณะที่บางเพลงที่ดูแล้วไม่ดัง คนไม่น่าจะรู้จัก แต่เรามองแล้วว่ามันเป็นเพลงที่ดีนะ ถ้าได้ฟังน่าจะต้องชอบแน่ ก็เอามาใส่ด้วยเพื่อให้คนได้รู้จักเพลงๆ นั้นด้วย

อาจารย์พอจะบอกเคล็ดในการร้อยเรียงเพลงต่างๆ ในคอนเสิร์ตที่สามารถตรึงผู้ชมให้อยู่กับการแสดงตั้งแต่ต้นจนจบหน่อยจะได้มั้ยครับ

เวลาจัดคอนเสิร์ตแนวนี้เราจะต้องคิดภาพในหัวก่อนว่าอยากให้ออกมาเป็นอย่างไร แล้วจึงเลือกเพลงที่ต้องการจะนำมาเล่นมาลองร้อยเรียงให้มู้ดแอนด์โทนมันไปด้วยกันทั้งหมด ซึ่งบางครั้งมันก็จะมีข้อจำกัดบางอย่างในการที่ทำให้เราใส่เพลงบางเพลงที่อยากเล่นลงไปไม่ได้ หรือไม่ก็ต้องหาวิธีที่จะต้องร้อยเรียงให้ไปด้วยกันให้ได้ ซึ่งก็ยากอยู่เหมือนกัน

อาจารย์พอจะยกตัวอย่างข้อจำกัดที่ว่านั้นให้ฟังหน่อยจะได้มั้ยครับ

อย่างบางเพลงผมอยากเล่นมาก แต่เนื้อหาไม่เข้ากับรายการ flow มันไปไม่ได้ style และภาษาดนตรีมันเข้ากับอันอื่นไม่ได้ หรือความยาวเพลงไม่เหมาะสม บางทีมันก็เป็นเรื่องที่ไม่เกี่ยวกับดนตรีเช่นเรื่องลิขสิทธิ์

การทำคอนเสิร์ตออเคสตร้าแบบนี้ยากมั้ยครับ

ค่อนข้างยากเหมือนกันครับ เพราะการแสดงจะต้องไม่สั้นหรือยาวจนเกินไป รวมไปถึงการเลือกเพลงที่จะใช้เล่นก็ต้องคิดถึงการฟังเพลงของผู้ชมด้วย เพราะดนตรีมีหลายประเภท และคนเราเวลาฟังดนตรีแต่ละประเภทก็จะมีความคิดหรืออารมณ์ความรู้สึกที่ไม่เหมือนกัน อย่างเพลง OP หรือ ED มันจะมีโครงสร้างสกอร์ที่ต่างกับเพลงประกอบในเรื่อง ทำให้ต้องมีการคำนึงอยู่พอสมควรว่าจะร้อยเรียงยังไงให้ออกมาดีที่สุด แม้กระทั่งเวลาของแต่ละเพลงก็ต้องถูกนำมาคำนวนด้วยเช่นกันว่าเพลงนี้ยาวเกินไปหรือสั้นเกินไปมั้ย วิธีคิดมันจะคล้ายๆ กับการทำอัลบั้มเพลง คือจะต้องนึกว่าในอัลบั้มๆ หนึ่งนั้นจะใส่เพลงอะไรลงไปบ้าง และจะต้องเรียงลำดับยังไงเพื่อให้คนฟังสามารถฟังได้ต่อเนื่องเพลินๆ จนจบทั้งอัลบั้ม

เพราะแบบนี้ก็เลยไม่สามารถยัดเพลงที่ตัวเองชอบหรืออยากเล่นลงไปได้หมดสินะครับ

ใช่เลย (หัวเราะ) อย่างคอนเสิร์ตครั้งที่แล้วนี่คืออยากเล่นเพลงเซเลอร์มูน กับ Reborn มาก แต่พอลองเอามาเรียงกับลิสต์เพลงที่เลือกไว้ดูแล้วเรารู้สึกหาที่ลงให้มันไม่ได้จริงๆ สุดท้ายก็เลยต้องยอมถอดใจไม่ใส่ไป

ด้วยจำนวนเพลงที่มีให้เลือกเยอะแบบนี้ อาจารย์มีวิธีจัดการอย่างไรว่าเพลงนี้ๆ ควรจะต้องอยู่ตรงช่วงไหนของคอนเสิร์ตครับ

ใช้วิธีการจัดเป็นธีมในแต่ละช่วงครับ คือนำเพลงจากธีมของอนิเมะที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันมาอยู่ในองก์เดียวกัน แล้วพอขึ้นองก์ถัดไปก็จะเปลี่ยนเป็นอีกธีมไป ยกตัวอย่าง ถ้าเป็นเพลงจากพวกอนิเมะแนวหุ่นยนต์ก็จะเลือกเอามาจัดเรียงให้อยู่ในองก์เดียวกัน หรือบางครั้งก็จัดธีมตามเนื้อหาของตัวเพลงเอง

การที่คอนเสิร์ตมีเพลงจากอนิเมะหลายเรื่องขนาดนี้ มีความยุ่งยากมากน้อยขนาดไหนในการนำแต่ละเพลงมาเล่นบ้างครับ อย่างที่รู้กันว่าญี่ปุ่นนั้นเขาค่อนข้างเข็มงวดเรื่องลิขสิทธิ์มาก

ค่อนข้างยุ่งยากอยู่ครับ เพราะแต่ละเพลงที่เรานำมาเล่นนั้นมีเรื่องลิขสิทธิ์มาเกี่ยวข้อง ก็จะลำบากนิดหน่อยที่ต้องคุยกับทางเจ้าของสิทธิ์ก่อน ซึ่งบางเพลงก็ต้องใช้เวลาในการดำเนินการนานพอสมควรเหมือนกัน

สุดท้ายนี้อาจารย์มีอะไรที่อยากฝากเกี่ยวกับงานคอนเสิร์ตในครั้งนี้ที่กำลังจะเกิดขึ้นหน่อยไหมครับ

ต้องบอกว่าคอนเสิร์ตครั้งนี้ถือเป็นโอกาสเดียวที่แฟนๆ จะได้ฟังเพลงอนิเมะบางเพลงในรูปแบบออเคสตร้าสดๆ เป็นครั้งแรกแบบไม่มีที่ไหนเคยทำมาก่อน หรือใครที่อยากสัมผัสประสบการณ์การฟังเพลงอนิเมะในรูปแบบที่ไม่เหมือนใครก็อยากจะเชิญชวนให้มาฟังกัน เผื่อจะได้รู้จักเพลงอนิเมะใหม่ๆ หรือได้รู้จักออร์เคสตรามากยิ่งขึ้นครับ

ทางทีมงาน Akibatan ต้องขอบคุณอาจารย์ธนพล เศตะพราหมณ์ ที่เปิดโอกาสให้เราได้พูดคุยครั้งนี้ เพื่อบอกเล่าประสบการณ์ต่างๆ ที่คิดว่าน่าจะสร้างแรงบัลดาลใจให้ได้ไม่บ้าง ไม่มากก็น้อย และไปติดตามงานคอนเสิร์ตครั้งต่อๆ ไปกันได้ที่เพจ https://www.facebook.com/ThailandPhil/ เลย