การบริหารทางการเงินที่ดี จะนำมาซึ่งการพัฒนาบุคลากร ที่จะมาสร้างสรรค์ผลงานมีคุณภาพ

หลายครั้งที่เราเคยได้ทราบข่าวเกี่ยวกับวงการอุตสาหกรรมแอนิเมชัน ว่าบุคลากรที่อยู่ในระดับชั้นการผลิตมักจะไม่ได้รับสวัสดิการ หรือแม้แต่รายได้ที่คุ้มต่อการทุ่มเทแรงกายแรงใจ แม้จะมีนายทุนรายใหญ่มามอบทุนสร้างมหาศาลให้ก็ตาม เราจึงได้เห็นการบ่นระบายความทุกข์ทนของเหล่าทีมงานในโลกออนไลน์บ่อย ๆ และกลายเป็นภาพจำในที่สุด โดยที่ไม่อาจรู้ได้ว่าอะไรคือสาเหตุที่ทำให้พวกเขาต้องอยู่ในสภาพแบบนี้ จำนวนเม็ดเงินมหาศาลที่เทเข้ามาในอุตสาหกรรมทั้งในรูปแบบเงินทุน และรายได้จากการจำหน่ายสินค้า มันหายไปอยู่ที่ไหนกัน?

เมื่อวันพุธที่ผ่านมา สำนักข่าว Tokyo Keizai ได้ตีพิมพ์บทความเกี่ยวกับผลกระทบของ COVID-19 ที่มีต่ออุตสาหกรรมแอนิเมชันญี่ปุ่น โดยอ้างอิงข้อมูลจากคำบอกเล่าของบุคลากรในอุตสาหกรรมแอนิเมชันญี่ปุ่นที่ไม่ขอเปิดเผยนาม เพื่อชี้ให้เห็นว่า COVID-19 เข้ามาเพื่อทำให้ประเด็นหนึ่งที่ไม่ค่อยถูกกล่าวถึงนัก นั่นคือ “การเงินและการบัญชีในอุตสาหกรรมแอนิเมชันญี่ปุ่น” ที่เป็นปัญหาคาราคาซังมานาน ได้ถูกทำให้เห็นได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

รายงานดังกล่าวบอกว่า มีบริษัทผู้ผลิตอนิเมหลายเจ้าที่ขาดการดูแลที่ดีในด้านของการเงินองค์กร ผู้จัดการหลายคนในแต่ละบริษัทไม่มีความสามารถในการทำงบดุล ไม่สามารถติดตามกระแสเงินสดที่เข้า-ออกในบริษัทได้ ไม่เข้าใจถึงความสำคัญของเงินสำรองภายในบริษัท และคิดแต่จะใช้ชีวิตแบบเดือนต่อเดือนไปวัน ๆ ฉะนั้น เมื่อเงินหมดขึ้นมา ก็จะวิ่งแจ้นหาโปรเจกต์อนิเมใหม่เพื่อขอรับเงินก้อนจากเงินมัดจำล่วงหน้า แม้จะรู้ว่าแต่ละงานที่ได้รับมานั้นเกินกำลังที่สตูดิโอจะทำได้ทั้งหมดก็ตาม จากนั้นพอเกิดปัญหาในขั้นตอนการผลิต ความโกลาหลอย่างที่เราเคยทราบกันก็จะตามมา จึงบอกได้ว่าสาเหตุของปัญหาด้านการใช้แรงงานในอุตสาหกรรมแอนิเมชัน ก็คือการขาดบุคลากรที่มีความสามารถในการบริหารจัดการ วางแผน และพัฒนาทางด้านการเงินขององค์กร

แม้ไม่มีสตูดิโออนิเมเจ้าใดประกาศเป็นบุคคลล้มละลายในช่วงที่ COVID-19 ระบาดนี้ แต่มันก็ขึ้นอยู่กับเวลา กว่า 40% ของบริษัทผู้ผลิตแอนิเมชันในญี่ปุ่นที่เงินในบัญชีติดลบ สตูดิโอทั้งหลายในตอนนี้กำลังทำงานในโปรเจกต์ที่วางแผนไว้แล้วเมื่อ 2 – 3 ปีก่อน แต่พอคณะกรรมการผู้ผลิตแอนิเมชันเริ่มรู้สึกว่าผลตอบรับไม่ดี รวมถึงกรณีงานอีเวนท์ต่าง ๆ ถูกยกเลิกจัดไป รายได้ในช่องทางอื่น ๆ น้อยลง ส่งผลให้โปรเจกต์อนิเมที่จะได้รับทุนสร้างมีน้อยลงในอนาคต ซึ่งภายใต้ระบบ “คณะกรรมการผู้ผลิตแอนิเมชัน” ที่หลายบริษัทมารวมตัวกันเพื่อช่วยกันแบ่งเบาความเสี่ยงทางธุรกิจในการสร้างผลงานแต่ละเรื่อง แต่ในทางกลับกัน แต่ละสตูดิโอจะไม่สามารถหาประโยชน์จากผลงานที่ตัวเองทำออกมาได้เลย และต้องทำตามความต้องการของทางคณะกรรมการฯ เท่านั้น

ยกตัวอย่างสตูดิโอที่มีการจัดการด้านการเงินของตัวเอง ในบทความได้กล่าวถึงสตูดิโอ Khara ที่ก่อตั้งโดยผู้กำกับ Anno Hideaki ผู้สร้างสรรค์ผลงาน Neon Genesis Evangelion ย้อนไปตอนที่ตั้งสตูดิโอ ผกก.อันโนะมีประสบการณ์ในการจัดทำบัญชีมาอยู่แล้ว จึงทำให้สามารถใช้ทุนของบริษัทเองในการสร้างผลงานแบบ 100% อย่างที่เราเห็นกันกับโปรเจกต์หนังโรง Rebuild of Evangelion กระนั้น การที่จะหาคนที่มีความสามารถทั้งทางการสร้างสรรค์ผลงานและความสามารถในด้านการบริหารธุรกิจ ก็ไม่ใช่เรื่องง่ายเลย

อีกกรณีหนึ่งที่บทความนี้ยกมา คือความสำคัญของทีมสร้างผลงานและการพัฒนาบุคลากร โดยบทความได้โต้แย้งว่าคุณสมบัติ “เคยสร้างผลงานชื่อดังมาก่อน” นั้นเป็นสิ่งที่จับต้องไม่ได้ และเป็นสิ่งที่ไม่อาจคาดหวังได้จากการดูผลงานที่ผ่านมาของทีม ความสร้างสรรค์และแรงจูงใจต่างหากคือสิ่งที่สำคัญ ยกตัวอย่างเช่นกรณีของผู้กำกับ Shinkai Makoto ที่สามารถสร้างผลงานยอดนิยมอย่างไม่คาดคิดได้ โดยที่ไม่จำเป็นต้องผ่านการสร้างผลงานหลาย ๆ ชิ้น เพราะตัว ผกก.ชินไค ใช้เวลาหลายปีในการสร้างทีมและพัฒนาวัฒนธรรมการทำงาน จนทำให้สามารถสร้างผลงานยอดนิยมได้ เป็นหลักฐานชั้นดีว่าการพัฒนาบุคลากรเป็นสิ่งสำคัญต้องได้รับการเหลียวแลและลงทุน

กระนั้น สำหรับหลาย ๆ องค์กร ก็เป็นเรื่องยากที่จะสร้างภาวะที่เอื้อต่อการพัฒนาบุคลากรขึ้นมาได้ ด้วยเหตุผลทางด้านการเงิน ผลคือสิ่งที่สตูดิโอเหล่านั้นได้รับคือการติดอยู่ในวังวนของกระแสตอบรับในแง่ลบ จากการสร้างผลงานคุณภาพต่ำ พอผลงานไม่ได้รับความนิยม คณะกรรมการฯ ก็ไม่พอใจ ส่งผลให้ไม่สามารถของบเพื่อสร้างผลงานใหม่ได้เท่าที่เคย ซึ่งเป็นสาเหตุโดยตรงกับที่ว่าเหตุใดอนิเมที่ถูกสร้างขึ้นมาถึงได้มีคุณภาพต่ำ ทั้งนี้ยังไม่นับอีกหนึ่งปัจจัยที่ว่าแรงงานในอุตสาหกรรมแอนิเมชันญี่ปุ่นนั้นเริ่มมีอายุมากขึ้นทุกวัน (ผลสำรวจจาก JAniCA เมื่อปี 2019 ทำให้เราทราบว่ากว่าร้อยละ 16.5 ของผู้ตอบแบบสอบถาม คือผู้ที่ทำงานในอุตสาหกรรมนี้มามากกว่า 30 ปี) ซึ่งส่งผลระยะยาวต่อการผลิตอนิเมที่มีคุณภาพ เว้นเสียแต่การพัฒนาบุคลากรจะช่วยสร้างคนรุ่นใหม่ที่มีความสามารถขึ้นมาทดแทนในจุดนี้ได้

แต่แล้ววงการอุตสาหกรรมแอนิเมชันญี่ปุ่นก็ใช่ว่าจะแย่ไปทั้งหมดเสียทีเดียว ตราบใดที่บุคลากรในวงการยังมีแรงจูงใจและความพึงพอใจในการทำงาน ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญสำหรับการเป็นมนุษย์ และคนในที่เป็นแหล่งอ้างอิงข้อมูลของบทความนี้ ยังคาดหวังว่าแต่ละสตูดิโอจะมีการบริหารทางการเงินที่ดีมากกว่านี้ในอนาคต

Source: Tokyo Keizai via ANN